Edukacja

10 miesięcy przygotowań

Atleci szykujący się do igrzysk olimpijskich zobowiązani byli do przepracowania 10 miesięcy na treningach w gimnazjonach w swych rodzinnych miastach. Jedenasty miesiąc należało spędzić w Elis i trenować pod okiem hellanodików, którzy podejmowali decyzję o dopuszczeniu zawodników do startu. Po zakończeniu igrzysk zawodnikom przysługiwał miesiąc odpoczynku (w tym czas na powrót w rodzinne strony)

Starożytne luksusy

Basen z podgrzewaną wodą istniał w Olimpii już w 100 r. p.n.e.! W dwupoziomowym budynku na górnej kondygnacji usytuowano basen, zaś na dole palenisko, z którego gorące powietrze ogrzewało basen od spodu. W samym basenie znajdowała się metalowa grzałka, do której doprowadzano gorące gazy z paleniska znajdującego się obok.

Sława Triumfatora

Dorieus z Rodos, trzykrotny triumfator igrzysk olimpijskich w pankrationie (igrzyska 87-89. Olimpiady, 432-424 r. p.n.e.) został wzięty do niewoli przez Ateńczyków w jednej z ich bitew z Rodos. Kiedy wydało się, kim jest jeniec, natychmiast darowano mu wolność.

Nie tylko sportowcy

Filozof i matematyk Tales z Miletu zmarł od porażenia słonecznego na trybunach olimpijskiego stadionu podczas igrzysk 58. Olimpiady (548 r. p.n.e.)

Olimpiady i sztuka

Grecja była ojczyzną wielu artystów tworzących dzieła o tematyce sportowej. Piękno ludzkiego ciała, często ukazanego podczas ćwiczeń sportowych, ukazywali twórcy tej miary co Fidiasz, Myron, Poliklet i Lizyp. Zwycięzców igrzysk sławił w swych pieśniach Bakchylides z Keos a w odach Anakreont. Największą sławę osiąga Pindar (518-446 r. p.n.e.), autor peanów na cześć zwycięzców igrzysk olimpijskich, pytyjskich, nemejskich i istmijskich. Do naszych czasów przetrwały cztery cykle jego dzieł, liczące 45 utworów. Pindar tworzył na zamówienie, uzyskując za swe poetyckie dzieła pokaźne sumy.

Wytrzymałość bez granic

Historycznego wyczynu dokonał na igrzyskach 212. Olimpiady (69 r. n.e.) Polites z Karii. Jednego dnia zwyciężył on w biegu prostym, podwójnym i długodystansowym..

Wystarczył sam koń

Jeźdźca lub woźnicę w wyścigach konnych uważano za osobę o drugorzędnym znaczeniu. Zwycięzcą zostawał właściciel wierzchowca lub zaprzęgu. Na jednych z igrzysk koń Aura zrzucił tuż po starcie swego jeźdźca i samotnie pierwszy przybył do mety. Hellanodikowie bez żadnych zastrzeżeń ogłosili zwycięzcą jego właściciela - Fejdolasa z Koryntu.

Cesarz Neron Mistrzem Olimpijskim

Igrzyska 211. olimpiady miały się odbyć w roku 65 n.e. Jednak cesarz rzymski Neron nakazał ich przełożenie o dwa lata, ponieważ sam chciał wziąć w nich udział. W roku 65 doszło w Rzymie do próby przewrotu i zabicia satrapy (spisek Pizona) i cesarz nie mógł przybyć do Olimpii w prawidłowym terminie.

Neron triumfował w sześciu konkurencjach - zdobył wieniec olimpijski we wszystkich zawodach, w których startował: w rywalizacji heroldów, wyścigach czterokonnych i czteroźrebięcych rydwanów, ziesięcioźrebięcych zaprzęgów (konkurencji rozegranej tylko ten jeden raz), w konkursie muzycznym i dramatycznym.

Historyczne przekazy głoszą, że rywale cesarza w wyścigach hippicznych mocno starali się, aby ten mógł zwyciężyć. Wyścigu zaprzęgów dziesięcioźrebięcych podobno nawet nie ukończył, wypadłszy z wozu. Pozostali zawodnicy natychmiast zatrzymali się, a hellanodikowie ogłosili zwycięstwo Nerona. No cóż, lepiej było stracić wieniec, niż życie w razie pokonania krwawego władcy. Swój powrót do Rzymu cesarz zamienił w triumfalny wjazd, podczas którego niesiono przed nim 1808 nagród, jakie zdobył na różnych igrzyskach greckich

Na miejsca, gotów, START!

Linia utworzona z białego piaskowca szerokości 0,48, długości 29,70 m i tylnej ścianie o wysokości 0,24 m. stanowiła start w biegach krótkich. Kamień podzielony był na 20 stanowisk startowych (każde po 1,28 m), oddzielonych od siebie kamiennymi słupami. W każdym ze stanowisk znajdowały się dwa trójkątne wgłębienia pozwalające na wsparcie stóp podczas startu. Zawodnicy przyklękali w tych swoistych blokach startowych. Sygnał do rozpoczęcia biegu dawało opuszczenie rozciągniętej przed nimi liny, komenda słowna: apite (pędźcie) bądź sygnał trąbki.

Kallistefanos

święta oliwka w Altis, z której ścinano gałązki na olimpijskie wieńce, było bardzo stare (drzewko oliwne może żyć ok. 2000 lat). W Dysku olimpijskim, którego akcja toczy się w 476 r. p.n.e., roku igrzysk 76. Olimpiady, autor Jan Parandowski opisuje je jako stare, pogięte i zgrzybiałe. Pokryte mchem roiło się od mrówek a z dziupli sypało się próchno. Z popękanego pnia wyrastały dwie gałęzie podobne do mięśni atletów. Z tych gałęzi wyrastały witki stanowiące surowiec na wieńce.

Ostrożnie na zakrętach

Miejscem rozgrywania wyścigów zaprzęgów i wierzchowców był hippodrom. Często dochodziło tu do wypadków, najczęściej na bardzo ostrych wirażach. Rannych woźniców wynoszono bocznym wyjściem nazwanym Bramą Żałoby.

Naga prawda

Na igrzyskach 94. Olimpiady (404 r. p.n.e.) w pięściarstwie zwyciężył Pejsidoros z Rodos (pochodzący ze słynnej rodziny sportowej: olimpionikiem był jego dziadek Diagoras oraz bracia matki - synowie Diagorasa - Damagetos, Dorieus i Akusilaos), którego matka Kalipateira była jedyną kobietą, która w męskim przebraniu trenera zasiadła na trybunach stadionu. Uradowana zwycięstwem syna podbiegła do niego i czule objęła. Niestety, w tym momencie szata opadła i sprawa wydała się. Ze względu na zasługi rodzinne sędziowie nie wykonali na winowajczyni wyroku śmierci, jednak odtąd nakazano trenerom przychodzenie nago na zawody.

Rzymskie pragnienia

Od roku 146 p.n.e. Grecja stała się częścią imperium rzymskiego, w związku z tym Rzymianie uważali się za w pełni uprawnionych do startu w igrzyskach olimpijskich. W roku 72 p.n.e., na igrzyskach 177. Olimpiady, w biegu podwójnym zwyciężył pochodzący z Rzymu Gaios Romaios i on otrzymał wieniec oliwny. Jednak hellanodikowie, chcąc podkreślić uszanowanie dla tradycji, według której startować mogli jedynie rodowici Grecy, przyznali zwycięstwo również drugiemu na mecie Hypsiklesowi z Sykionu jako najlepszemu Grekowi.

Dzieje Olimpijskiego Dzwonka

Przed ostatnim okrążeniem lub nawrotem w wyścigach konnych i konkurencjach biegowych rozlegały się dźwięki trąbki. Zwyczaj ten stosowany jest na dzisiejszych stadionach. Trąbkę zastąpił współcześnie dzwonek.

Szczęścia nie może być za wiele

Rywalizacja podczas igrzysk 83. Olimpiady (448 r. p.n.e.) przyniosła zwycięstwa braciom Damagetosowi z Rodos (pięściarstwo) i Akusilaosowi z Rodos (pankration). Ich ojciec, zresztą też wcześniejszy olimpionik, Diagoras przeżył w związku z tym tak wielkie wzruszenie, że zmarł na stadionie.

Nigdy się nie poddawaj

Spartanie, wychowani w pogardzie dla jakiejkolwiek formy poddania się w walce, nigdy nie brali udziału w pięściarstwie i pankrationie. Walka w tych konkurencjach kończyła się bowiem przez poddanie się jednego z rywali.

Ograniczenia startowe

Tylko jeden zawodnik w ciągu całych dziejów igrzysk dwukrotnie (podczas igrzysk 178. i 179. Olimpiady w 68 i 64 r. p.n.e.) zdobył wysoko ceniony tytuł Paradoxosa, czyli zwycięzcy w zapasach i pankrationie podczas jednych igrzysk. Był nim Straton z Aleksandrii. Jeszcze sześciu zawodnikom udało się to po jednym razie. Ostatnim z nich był Nikostratos z Kyliken (igrzyska 204. Olimpiady, 37 r. n.e.). Od tego czasu hellanodikowie wydali zakaz startu w zapasach i pankrationie na jednych igrzyskach.

Wolny los

Zawodnik, który wyciągał wolny los (w zapasach, pankrationie, pięściarstwie) zyskiwał miano ephedros - siedzący i walczył w kolejnej rundzie ze zwycięzcą poprzedniej walki. Wygrana uzyskana dzięki ephedros ceniona była niżej, gdyż uważano, że zawodnicy przystępowali do niej z różnymi szansami (jeden wypoczęty, jeden zmęczony).

Zwycięstwo gwarantowane

Ustawienie posągu w Altis było przywilejem olimpionika. Raz w dziejach igrzysk doszło do sytuacji, że triumfator dokonał tego już w dniu swej wygranej. Dokonał tego Eubates z Kyreny podczas igrzysk 93. Olimpiady w 408 r. p.n.e.. Był on tak pewny zwycięstwa przepowiedzianego mu przez wyrocznię, że przybył na igrzyska z gotową rzeźbą.

Historyczna niespodzianka

W początkowym okresie (do igrzysk 15. Olimpiady w 720 r. p.n.e.) zawodnicy występowali z opaskami na biodrach. Jednak na tych igrzyskach Orsippos z Megary w dromosie (lub według innych świadectw Akantos ze Sparty w dolichosie) zgubił swoją opaskę na trasie biegu i nagi zdobył wieniec olimpijski. Od tej pory nagie startowanie uznano za obowiązek zawodnika.

Skąd czerpać wiedzę?

Źródłem obszernej wiedzy o starożytnych igrzyskach olimpijskich są księgi Pauzaniasza zwanego Periegetą, podróżnika, geografa i pisarza greckiego z II wieku p.n.e. Napisał on między innymi Przewodnik po Helladzie (Periegesis) w dziesięciu księgach. Księga V i VI poświęcone były Elidzie. Pojawił się tam opis Altis i jego budowli a także informacje o przebiegu igrzysk i o najsłynniejszych olimpionikach.

Sponsor Strategiczny

Sponsor Generalny

Sponsorzy

Sponsor Kolekcji
Olimpijskiej

Główny Partner Medyczny

Oficjalny przewoźnik

Partnerzy PKOl


Partnerzy Medialni PKOl

Ważne: strona wykorzystuje pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych w plikach cookies m.in. w celach statystycznych oraz w celu dopasowania serwisu do indywidualnych potrzeb użytkownika. W programie służącym do obsługi internetu możesz zmienić ustawienia dotyczące akceptowania plików cookies. Korzystanie ze strony bez zmiany ustawień dotyczących plików cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia.

Zamknij