Historia
Igrzyska Olimpijskie
Na skróty
Sponsorzy
In order to view this site you need to upgrade your flash player. It can be done
here.
Lista sponsorów
* Atleci szykujący się do igrzysk olimpijskich zobowiązani byli do przepracowania 10 miesięcy na treningach w gimnazjonach w swych rodzinnych miastach. Jedenasty miesiąc należało spędzić w Elis i trenować pod okiem hellanodików, którzy podejmowali decyzję o dopuszczeniu zawodników do startu. Po zakończeniu igrzysk zawodnikom przysługiwał miesiąc odpoczynku (w tym czas na powrót w rodzinne strony).
* Basen z podgrzewaną wodą istniał w Olimpii już w 100 r. p.n.e.! W dwupoziomowym budynku na górnej kondygnacji usytuowano basen, zaś na dole palenisko, z którego gorące powietrze ogrzewało basen od spodu. W samym basenie znajdowała się metalowa grzałka, do której doprowadzano gorące gazy z paleniska znajdującego się obok.
* Dorieus z Rodos, trzykrotny triumfator igrzysk olimpijskich w pankrationie (igrzyska 87-89. Olimpiady, 432-424 r. p.n.e.) został wzięty do niewoli przez Ateńczyków w jednej z ich bitew z Rodos. Kiedy wydało się, kim jest jeniec, natychmiast darowano mu wolność.
* Filozof i matematyk Tales z Miletu zmarł od porażenia słonecznego na trybunach olimpijskiego stadionu podczas igrzysk 58. Olimpiady (548 r. p.n.e.).
* Grecja była ojczyzną wielu artystów tworzących dzieła o tematyce sportowej. Piękno ludzkiego ciała, często ukazanego podczas ćwiczeń sportowych, ukazywali twórcy tej miary co Fidiasz, Myron, Poliklet i Lizyp. Zwycięzców igrzysk sławił w swych pieśniach Bakchylides z Keos a w odach Anakreont. Największą sławę osiąga Pindar (518-446 r. p.n.e.), autor peanów na cześć zwycięzców igrzysk olimpijskich, pytyjskich, nemejskich i istmijskich. Do naszych czasów przetrwały cztery cykle jego dzieł, liczące 45 utworów. Pindar tworzył na zamówienie, uzyskując za swe poetyckie dzieła pokaźne sumy.
* Historycznego wyczynu dokonał na igrzyskach 212. Olimpiady (69 r. n.e.) Polites z Karii. Jednego dnia zwyciężył on w biegu prostym, podwójnym i długodystansowym.
* Igrzyska 211. olimpiady miały się odbyć w roku 65 n.e. Jednak cesarz rzymski Neron nakazał ich przełożenie o dwa lata, ponieważ sam chciał wziąć w nich udział. W roku 65 doszło w Rzymie do próby przewrotu i zabicia satrapy (spisek Pizona) i cesarz nie mógł przybyć do Olimpii w prawidłowym terminie.
Neron triumfował w sześciu konkurencjach - zdobył wieniec olimpijski we wszystkich zawodach, w których startował: w rywalizacji heroldów, wyścigach czterokonnych i czteroźrebięcych rydwanów, dziesięcioźrebięcych zaprzęgów (konkurencji rozegranej tylko ten jeden raz), w konkursie muzycznym i dramatycznym.
Historyczne przekazy głoszą, że rywale cesarza w wyścigach hippicznych mocno starali się, aby ten mógł zwyciężyć. Wyścigu zaprzęgów dziesięcioźrebięcych podobno nawet nie ukończył, wypadłszy z wozu. Pozostali zawodnicy natychmiast zatrzymali się, a hellanodikowie ogłosili zwycięstwo Nerona. No cóż, lepiej było stracić wieniec, niż życie w razie pokonania krwawego władcy. Swój powrót do Rzymu cesarz zamienił w triumfalny wjazd, podczas którego niesiono przed nim 1808 nagród, jakie zdobył na różnych igrzyskach greckich.
* Jeźdźca lub woźnicę w wyścigach konnych uważano za osobę o drugorzędnym znaczeniu. Zwycięzcą zostawał właściciel wierzchowca lub zaprzęgu. Na jednych z igrzysk koń Aura zrzucił tuż po starcie swego jeźdźca i samotnie pierwszy przybył do mety. Hellanodikowie bez żadnych zastrzeżeń ogłosili zwycięzcą jego właściciela - Fejdolasa z Koryntu.
* Kallistefanos - święta oliwka w Altis, z której ścinano gałązki na olimpijskie wieńce, było bardzo stare (drzewko oliwne może żyć ok. 2000 lat). W "Dysku olimpijskim", którego akcja toczy się w 476 r. p.n.e., roku igrzysk 76. Olimpiady, autor Jan Parandowski opisuje je jako stare, pogięte i zgrzybiałe. Pokryte mchem roiło się od mrówek a z dziupli sypało się próchno. Z popękanego pnia wyrastały dwie gałęzie podobne do mięśni atletów. Z tych gałęzi wyrastały witki stanowiące surowiec na wieńce.
* Linia utworzona z białego piaskowca szerokości 0,48, długości 29,70 m i tylnej ścianie o wysokości 0,24 m. stanowiła start w biegach krótkich. Kamień podzielony był na 20 stanowisk startowych (każde po 1,28 m), oddzielonych od siebie kamiennymi słupami. W każdym ze stanowisk znajdowały się dwa trójkątne wgłębienia pozwalające na wsparcie stóp podczas startu. Zawodnicy przyklękali w tych swoistych blokach startowych. Sygnał do rozpoczęcia biegu dawało opuszczenie rozciągniętej przed nimi liny, komenda słowna: apite (pędźcie) bądź sygnał trąbki.
* Miejscem rozgrywania wyścigów zaprzęgów i wierzchowców był hippodrom. Często dochodziło tu do wypadków, najczęściej na bardzo ostrych wirażach. Rannych woźniców wynoszono bocznym wyjściem nazwanym Bramą Żałoby.
* Na igrzyskach 94. Olimpiady (404 r. p.n.e.) w pięściarstwie zwyciężył Pejsidoros z Rodos (pochodzący ze słynnej rodziny sportowej: olimpionikiem był jego dziadek Diagoras oraz bracia matki - synowie Diagorasa - Damagetos, Dorieus i Akusilaos), którego matka Kalipateira była jedyną kobietą, która w męskim przebraniu trenera zasiadła na trybunach stadionu. Uradowana zwycięstwem syna podbiegła do niego i czule objęła. Niestety, w tym momencie szata opadła i sprawa wydała się. Ze względu na zasługi rodzinne sędziowie nie wykonali na winowajczyni wyroku śmierci, jednak odtąd nakazano trenerom przychodzenie nago na zawody.
* Od roku 146 p.n.e. Grecja stała się częścią imperium rzymskiego, w związku z tym Rzymianie uważali się za w pełni uprawnionych do startu w igrzyskach olimpijskich. W roku 72 p.n.e., na igrzyskach 177. Olimpiady, w biegu podwójnym zwyciężył pochodzący z Rzymu Gaios Romaios i on otrzymał wieniec oliwny. Jednak hellanodikowie, chcąc podkreślić uszanowanie dla tradycji, według której startować mogli jedynie rodowici Grecy, przyznali zwycięstwo również drugiemu na mecie Hypsiklesowi z Sykionu jako najlepszemu Grekowi.
* Przed ostatnim okrążeniem lub nawrotem w wyścigach konnych i konkurencjach biegowych rozlegały się dźwięki trąbki. Zwyczaj ten stosowany jest na dzisiejszych stadionach. Trąbkę zastąpił współcześnie dzwonek.
* Rywalizacja podczas igrzysk 83. Olimpiady (448 r. p.n.e.) przyniosła zwycięstwa braciom Damagetosowi z Rodos (pięściarstwo) i Akusilaosowi z Rodos (pankration). Ich ojciec, zresztą też wcześniejszy olimpionik, Diagoras przeżył w związku z tym tak wielkie wzruszenie, że zmarł na stadionie.
* Spartanie, wychowani w pogardzie dla jakiejkolwiek formy poddania się w walce, nigdy nie brali udziału w pięściarstwie i pankrationie. Walka w tych konkurencjach kończyła się bowiem przez poddanie się jednego z rywali.
* Tylko jeden zawodnik w ciągu całych dziejów igrzysk dwukrotnie (podczas igrzysk 178. i 179. Olimpiady w 68 i 64 r. p.n.e.) zdobył wysoko ceniony tytuł Paradoxosa, czyli zwycięzcy w zapasach i pankrationie podczas jednych igrzysk. Był nim Straton z Aleksandrii. Jeszcze sześciu zawodnikom udało się to po jednym razie. Ostatnim z nich był Nikostratos z Kyliken (igrzyska 204. Olimpiady, 37 r. n.e.). Od tego czasu hellanodikowie wydali zakaz startu w zapasach i pankrationie na jednych igrzyskach.
* Ustawienie posągu w Altis było przywilejem olimpionika. Raz w dziejach igrzysk doszło do sytuacji, że triumfator dokonał tego już w dniu swej wygranej. Dokonał tego Eubates z Kyreny podczas igrzysk 93. Olimpiady w 408 r. p.n.e.. Był on tak pewny zwycięstwa przepowiedzianego mu przez wyrocznię, że przybył na igrzyska z gotową rzeźbą.
* W początkowym okresie (do igrzysk 15. Olimpiady w 720 r. p.n.e.) zawodnicy występowali z opaskami na biodrach. Jednak na tych igrzyskach Orsippos z Megary w dromosie (lub według innych świadectw Akantos ze Sparty w dolichosie) zgubił swoją opaskę na trasie biegu i nagi zdobył wieniec olimpijski. Od tej pory nagie startowanie uznano za obowiązek zawodnika.
* Zawodnik, który wyciągał wolny los (w zapasach, pankrationie, pięściarstwie) zyskiwał miano ephedros - siedzący i walczył w kolejnej rundzie ze zwycięzcą poprzedniej walki. Wygrana uzyskana dzięki ephedros ceniona była niżej, gdyż uważano, że zawodnicy przystępowali do niej z różnymi szansami (jeden wypoczęty, jeden zmęczony).
* Źródłem obszernej wiedzy o starożytnych igrzyskach olimpijskich są księgi Pauzaniasza zwanego Periegetą, podróżnika, geografa i pisarza greckiego z II wieku p.n.e. Napisał on między innymi "Przewodnik po Helladzie" ("Periegesis") w dziesięciu księgach. Księga V i VI poświęcone były Elidzie. Pojawił się tam opis Altis i jego budowli a także informacje o przebiegu igrzysk i o najsłynniejszych olimpionikach.
* Basen z podgrzewaną wodą istniał w Olimpii już w 100 r. p.n.e.! W dwupoziomowym budynku na górnej kondygnacji usytuowano basen, zaś na dole palenisko, z którego gorące powietrze ogrzewało basen od spodu. W samym basenie znajdowała się metalowa grzałka, do której doprowadzano gorące gazy z paleniska znajdującego się obok.
* Dorieus z Rodos, trzykrotny triumfator igrzysk olimpijskich w pankrationie (igrzyska 87-89. Olimpiady, 432-424 r. p.n.e.) został wzięty do niewoli przez Ateńczyków w jednej z ich bitew z Rodos. Kiedy wydało się, kim jest jeniec, natychmiast darowano mu wolność.
* Filozof i matematyk Tales z Miletu zmarł od porażenia słonecznego na trybunach olimpijskiego stadionu podczas igrzysk 58. Olimpiady (548 r. p.n.e.).
* Grecja była ojczyzną wielu artystów tworzących dzieła o tematyce sportowej. Piękno ludzkiego ciała, często ukazanego podczas ćwiczeń sportowych, ukazywali twórcy tej miary co Fidiasz, Myron, Poliklet i Lizyp. Zwycięzców igrzysk sławił w swych pieśniach Bakchylides z Keos a w odach Anakreont. Największą sławę osiąga Pindar (518-446 r. p.n.e.), autor peanów na cześć zwycięzców igrzysk olimpijskich, pytyjskich, nemejskich i istmijskich. Do naszych czasów przetrwały cztery cykle jego dzieł, liczące 45 utworów. Pindar tworzył na zamówienie, uzyskując za swe poetyckie dzieła pokaźne sumy.
* Historycznego wyczynu dokonał na igrzyskach 212. Olimpiady (69 r. n.e.) Polites z Karii. Jednego dnia zwyciężył on w biegu prostym, podwójnym i długodystansowym.
* Igrzyska 211. olimpiady miały się odbyć w roku 65 n.e. Jednak cesarz rzymski Neron nakazał ich przełożenie o dwa lata, ponieważ sam chciał wziąć w nich udział. W roku 65 doszło w Rzymie do próby przewrotu i zabicia satrapy (spisek Pizona) i cesarz nie mógł przybyć do Olimpii w prawidłowym terminie.
Neron triumfował w sześciu konkurencjach - zdobył wieniec olimpijski we wszystkich zawodach, w których startował: w rywalizacji heroldów, wyścigach czterokonnych i czteroźrebięcych rydwanów, dziesięcioźrebięcych zaprzęgów (konkurencji rozegranej tylko ten jeden raz), w konkursie muzycznym i dramatycznym.
Historyczne przekazy głoszą, że rywale cesarza w wyścigach hippicznych mocno starali się, aby ten mógł zwyciężyć. Wyścigu zaprzęgów dziesięcioźrebięcych podobno nawet nie ukończył, wypadłszy z wozu. Pozostali zawodnicy natychmiast zatrzymali się, a hellanodikowie ogłosili zwycięstwo Nerona. No cóż, lepiej było stracić wieniec, niż życie w razie pokonania krwawego władcy. Swój powrót do Rzymu cesarz zamienił w triumfalny wjazd, podczas którego niesiono przed nim 1808 nagród, jakie zdobył na różnych igrzyskach greckich.
* Jeźdźca lub woźnicę w wyścigach konnych uważano za osobę o drugorzędnym znaczeniu. Zwycięzcą zostawał właściciel wierzchowca lub zaprzęgu. Na jednych z igrzysk koń Aura zrzucił tuż po starcie swego jeźdźca i samotnie pierwszy przybył do mety. Hellanodikowie bez żadnych zastrzeżeń ogłosili zwycięzcą jego właściciela - Fejdolasa z Koryntu.
* Kallistefanos - święta oliwka w Altis, z której ścinano gałązki na olimpijskie wieńce, było bardzo stare (drzewko oliwne może żyć ok. 2000 lat). W "Dysku olimpijskim", którego akcja toczy się w 476 r. p.n.e., roku igrzysk 76. Olimpiady, autor Jan Parandowski opisuje je jako stare, pogięte i zgrzybiałe. Pokryte mchem roiło się od mrówek a z dziupli sypało się próchno. Z popękanego pnia wyrastały dwie gałęzie podobne do mięśni atletów. Z tych gałęzi wyrastały witki stanowiące surowiec na wieńce.
* Linia utworzona z białego piaskowca szerokości 0,48, długości 29,70 m i tylnej ścianie o wysokości 0,24 m. stanowiła start w biegach krótkich. Kamień podzielony był na 20 stanowisk startowych (każde po 1,28 m), oddzielonych od siebie kamiennymi słupami. W każdym ze stanowisk znajdowały się dwa trójkątne wgłębienia pozwalające na wsparcie stóp podczas startu. Zawodnicy przyklękali w tych swoistych blokach startowych. Sygnał do rozpoczęcia biegu dawało opuszczenie rozciągniętej przed nimi liny, komenda słowna: apite (pędźcie) bądź sygnał trąbki.
* Miejscem rozgrywania wyścigów zaprzęgów i wierzchowców był hippodrom. Często dochodziło tu do wypadków, najczęściej na bardzo ostrych wirażach. Rannych woźniców wynoszono bocznym wyjściem nazwanym Bramą Żałoby.
* Na igrzyskach 94. Olimpiady (404 r. p.n.e.) w pięściarstwie zwyciężył Pejsidoros z Rodos (pochodzący ze słynnej rodziny sportowej: olimpionikiem był jego dziadek Diagoras oraz bracia matki - synowie Diagorasa - Damagetos, Dorieus i Akusilaos), którego matka Kalipateira była jedyną kobietą, która w męskim przebraniu trenera zasiadła na trybunach stadionu. Uradowana zwycięstwem syna podbiegła do niego i czule objęła. Niestety, w tym momencie szata opadła i sprawa wydała się. Ze względu na zasługi rodzinne sędziowie nie wykonali na winowajczyni wyroku śmierci, jednak odtąd nakazano trenerom przychodzenie nago na zawody.
* Od roku 146 p.n.e. Grecja stała się częścią imperium rzymskiego, w związku z tym Rzymianie uważali się za w pełni uprawnionych do startu w igrzyskach olimpijskich. W roku 72 p.n.e., na igrzyskach 177. Olimpiady, w biegu podwójnym zwyciężył pochodzący z Rzymu Gaios Romaios i on otrzymał wieniec oliwny. Jednak hellanodikowie, chcąc podkreślić uszanowanie dla tradycji, według której startować mogli jedynie rodowici Grecy, przyznali zwycięstwo również drugiemu na mecie Hypsiklesowi z Sykionu jako najlepszemu Grekowi.
* Przed ostatnim okrążeniem lub nawrotem w wyścigach konnych i konkurencjach biegowych rozlegały się dźwięki trąbki. Zwyczaj ten stosowany jest na dzisiejszych stadionach. Trąbkę zastąpił współcześnie dzwonek.
* Rywalizacja podczas igrzysk 83. Olimpiady (448 r. p.n.e.) przyniosła zwycięstwa braciom Damagetosowi z Rodos (pięściarstwo) i Akusilaosowi z Rodos (pankration). Ich ojciec, zresztą też wcześniejszy olimpionik, Diagoras przeżył w związku z tym tak wielkie wzruszenie, że zmarł na stadionie.
* Spartanie, wychowani w pogardzie dla jakiejkolwiek formy poddania się w walce, nigdy nie brali udziału w pięściarstwie i pankrationie. Walka w tych konkurencjach kończyła się bowiem przez poddanie się jednego z rywali.
* Tylko jeden zawodnik w ciągu całych dziejów igrzysk dwukrotnie (podczas igrzysk 178. i 179. Olimpiady w 68 i 64 r. p.n.e.) zdobył wysoko ceniony tytuł Paradoxosa, czyli zwycięzcy w zapasach i pankrationie podczas jednych igrzysk. Był nim Straton z Aleksandrii. Jeszcze sześciu zawodnikom udało się to po jednym razie. Ostatnim z nich był Nikostratos z Kyliken (igrzyska 204. Olimpiady, 37 r. n.e.). Od tego czasu hellanodikowie wydali zakaz startu w zapasach i pankrationie na jednych igrzyskach.
* Ustawienie posągu w Altis było przywilejem olimpionika. Raz w dziejach igrzysk doszło do sytuacji, że triumfator dokonał tego już w dniu swej wygranej. Dokonał tego Eubates z Kyreny podczas igrzysk 93. Olimpiady w 408 r. p.n.e.. Był on tak pewny zwycięstwa przepowiedzianego mu przez wyrocznię, że przybył na igrzyska z gotową rzeźbą.
* W początkowym okresie (do igrzysk 15. Olimpiady w 720 r. p.n.e.) zawodnicy występowali z opaskami na biodrach. Jednak na tych igrzyskach Orsippos z Megary w dromosie (lub według innych świadectw Akantos ze Sparty w dolichosie) zgubił swoją opaskę na trasie biegu i nagi zdobył wieniec olimpijski. Od tej pory nagie startowanie uznano za obowiązek zawodnika.
* Zawodnik, który wyciągał wolny los (w zapasach, pankrationie, pięściarstwie) zyskiwał miano ephedros - siedzący i walczył w kolejnej rundzie ze zwycięzcą poprzedniej walki. Wygrana uzyskana dzięki ephedros ceniona była niżej, gdyż uważano, że zawodnicy przystępowali do niej z różnymi szansami (jeden wypoczęty, jeden zmęczony).
* Źródłem obszernej wiedzy o starożytnych igrzyskach olimpijskich są księgi Pauzaniasza zwanego Periegetą, podróżnika, geografa i pisarza greckiego z II wieku p.n.e. Napisał on między innymi "Przewodnik po Helladzie" ("Periegesis") w dziesięciu księgach. Księga V i VI poświęcone były Elidzie. Pojawił się tam opis Altis i jego budowli a także informacje o przebiegu igrzysk i o najsłynniejszych olimpionikach.